ضمایر در زبان ترکی استانبولی

ضمایر در زبان ترکی استانبولی

آموزش ضمایر در زبان ترکی استانبولی

ضمایر کلماتی هستند که میتوانند جایگزین اسم ها شوند. در زبانها انواع مختلفی از ضمایر وجود دارند. در این بخش، بر آن خواهیبود تا درمورد ضمایر شخصی مثل ben "من" و ضمایر اشاره مانند bu "این" صحبت کنیم. زبان ترکی شامل ضمایر انعکاسی و دوسویه نیزاست، اما در بخش های بعدی به آنها خواهیم پرداخت.

 

ضمایر شخصی در ترکی استانبولی

ضمایر شخصی بسیار باقاعده هستند. در جدول زیر لیست ضمایر شخصی را ببینید و به استثنائات زیر دقت کنید:

الف) ضمایر ben "من" و sen "شما" در حالت dative بصورت bana و sana همراه با تغییر مصوت ظاهر میشوند (پس، آنها  bebeیا sene نیستند).

ب) سوم شخص مفردِ o زمانیکه یک پسوند متصل شده باشد، همراه با یک –n ظاهر میشود: onu, ona,ondan .

پ) قبل از حالت instrumental (ابزاری)، ضمایر به یک حالت genitive نیاز دارند، اگرچه این شکل بدون داشتن یک حالتgenitive در گفتگوهای محاوره ای نیز ممکن است (بین کروشه ها در جدول زیر نشان داده شده).

 

 

Nom

Acc

Dat

Loc

Abl

Ins

Gen

"من"

ben

beni

bana

bende

benden

benimle (benle)

benim

"شما"

sen

seni

sana

sende

senden

seninle (senle)

senin

"او(مذکر/مونث/اشیا و حیوانات)

o

onu

ona

onda

ondan

onunla (onla)

onun

"ما"

biz

bizi

bize

bizde

bizden

bizimle (bizle)

bizim

"شما"

siz

sizi

size

sizde

sizden

sizinle (sizle)

sizin

"آنها"

onlar

onları

onlara

onlarda

onlardan

onlarla (onlarla)

onların

 

زبان ترکی دو ضمیر دوم شخص دارد sen و siz . اولی مفرد و "شما"ی غیررسمیست (تو). دومی جمع و "شما"ی  رسمی است، و زمانی استفاده میشود که با افرادیکه آنها را خطاب قرار میدهید، رابطه ی نزدیکی نداشته باشید (مانند، رئیستان، افرادیکه تازه لت انها ملاقات کردید و اشنا شدید). همچنین برای نشان دادن احترام نیزاز آن استفاده میشود، بنابراین مثلا زمانیکه با افراد مسنِ خانواده صحبت میکنید از آن استفاده میکنید. از"شما" ی مفرد زمانیکه با بچه ها حرف میزنید استفاده میکنید و زمانیکه خدا را مورد خطاب قرار میدهید.

در موارد استثنائی و نادر ضمایر جمعِ biz و siz میتوانند یک علامت جمع اضافی بگیرند (biz –ler و siz -ler). در این موارد معنای ضمایر بصورت "هر کدام از ما" یا " هرکدام از شما" است.

تمرین 1

جملات را با ضمایر شخصی کامل کنید. به علامت های شخص در گزاره ها دقت کنید و جای خالی را با فاعل پر کنید.

  1. ------------ Ankaralıyız. -------------nerelisiniz?
  2. ------------yarın Brüksel’e gidiyorlarmış.
  3. Bugün--------- toplantıda mıydın?
  4. --------- yarın çalışmıyorum.
  5. --------- Beşiktaş’ta oturuyor.
  6. --------- Mustafa’nın babası mısınız?
  7. --------- de keman çalıyorum.
  8. --------- üniversite öğrencisi.
  9. --------- bu sene de şampiyon olacaklar.
  10. --------- sinemaya gidelim mi?
  11. --------- Türkçe öğreniyoruz.
  12. --------- kahvenizi nasıl içersiniz?
  13. --------- mesajlarımı okuyorum. ----------- ne yapıyorsun?
  14. --------- baklava yiyoruz. ----------- kadayıf yiyeceklermiş.

تمرین2

بنویسید کدام ضمایر میتوانند بدون تغییر مرجع خود، جایگزین واژه ایکه زیر آن خط کشیده شده شوند.

  1. Murat ve annesi yarın sinemaya gideceklermiş.           ----------------
  2. Annem ve ben alışveriş yapıyoruz.                                  ----------------
  3. Annen ve sen yarın kuaföre gidecek misiniz?                 ----------------
  4. Osman Bey yine toplantıya geç kalmış.                           ----------------
  5. Sedef’in ablası ve annem markette karşılaşmışlar.       ----------------
  6. Eşinle sen nerede tanıştınız?                                             ----------------
  7. Babam bu akşam geç gelecekti.                                        ----------------
  8. Babamla Osman’ın babası tavla oynuyor.                        ----------------
  9. Yarın akşam liseden arkadaşlarımla büluşacağım.        ----------------
  10. Liseden arkadaşlarımla ben uzun zamandır görüşmedik. --------------

 

ضمایر اشاره در زبان ترکی استانبولی

زبان ترکی به سه طریق در ضمایر اشاره فرق دارد. Bu یعنی "این" و به اشیا یا افرادیکه بطور فیزیکی به ما نزدیک هستند اشاره دارد. هر دو ضمیر şu و o میتوانند بصورت "آن" ترجمه شوند و آنها به موردی اشاره میکنند که از گوینده دور است. ضمیر اشاره ی o بعنوان یک ضمیر سوم شخص مفرد نیز استفاده میشود "it,she,he" . تفاوت بین şu و o در فاصله ی بین مفعول و گوینده نیست، بلکه در فاصله ی بین مفعول و مخاطب، یا توجه مخاطب است. اگر مفعول نزدیک به مخاطب باشد، یا اگرمخاطب به سرعت بفهمد که گوینده به چه چیزی اشاره میکند (زیرا آنها درمورد مفعول حرف زده اند، یا مفعول قبلا ذکر شده بود)، از o استفاده میشود. استفاده از آن بسیار شبیه به استفاده از ضمیر سوم شخص مفرد در این جمله است. اگر قبلا به مفعول اشاره نشده بود، اگربه آن بعنوان مفعول جدیدی که برای اولین بار آمده اشاره شد، گوینده از şu استفاده مکیند.

به لحاط فرم، ضمایر اشاره بسیار باقاعده و مرتب هستند. قوانین همانندی واکه ای در الگوهای صرفی اعمال میشوند. تنها نکته ی مهمی که باید یه ان اشاره کرد این است که n (به جای y) قبل از case marker ها ظاهر میشود.

 

 

Acc

Dat

Loc

Abl

Ins

Gen

"این"

bu

bunu

buna

bunda

bundan

bununla (bunla)

bunun

"آن"

şu

şunu

şuna

şunda

şundan

Şunulda (şunla)

şunun

"آن" "او(مذکر/مونث/اشیاوحیوان)

o

onu

ona

onda

ondan

onunla (onla)

onun

"اینها" (اشاره به نزدیک)

bunlar

bunları

bunlara

bunlarda

bunlardan

bunlarla

bunların

"آنها"(اشاره به دور)

şunlar

şunlari

şunlara

şunlarda

şunlardan

şunlarla

şunlarin

"آنها"

onlar

onları

onlara

onlarda

onlardan

onlarla

onların

 

تمرین3

جملات زیر را با case marker های مناسب کامل کنید.

  1. Ayşe o -------- okumuyormuş.
  2. Biz onlar -------- sinemaya gideceğiz.
  3. Ben bunlar -------- Arnavutköy'den aldim.
  4. Ahmet Bey şu --------- bitirdikten sonar adaya gidecekmiş.
  5. Babam bu -------- deniz kenarinda bulmuş.
  6. Herkes şu --------- bakiyor.
  7. Hiçkimse şu -------- bakiyor.
  8. Sence o --------- sonar ne yapacağ?
  9. Bence bu -------- o --------- karıştirmaya lım.
  10. Bu kapak şu -------- galiba değil mi?
  11. Hikmet o ---------- aşık olmuş.
  12.  Annem bunlar --------- hoşlanmamış.

ضمایر Locative در زبان ترکی استانبولی

ضمایر locative ،یعنی bura, şura, ora, از ضمایر اشاره بوسیله ی اتصال دیگر case marker ها ریشه میگیرند. از آنها در حالت ساده نمیتوان به تنهایی استفاده کرد،یعنی آنها همواره باید یک case marker داشته باشند. در حالت nominative (زمانیکه آنها مثلا بعنوان فاعل جمله ظاهر میشوند)، علامت ملکی (s)I را به دوش میکشند. این جدولیست که با تمام شکل های case-marker (علامت حالت)اش آمده است.

 

Nom

Acc

Dat

Loc

Abl

Ins

Gen

bura-

burası

burayı burasını

buraya

burada

burdan

burayla

buranın

şura-

şurası

şurayı(şurasını)

şuraya

şurada

şuradan

şurayla

şuranın

ora-

orası

orayı (orasını)

oraya

orada

oradan

orayla

oranın

تفاوت معنایی bura, şura, ora مانند تفاوت bu, şu وo است که در بالا اشاره شد.

مثال های زیر را ببینید:

Burası Haziran’da çok sıcak oluyor mu?

Burayı daha önce aradınız mı?

Şuraya da bir imza atar mısınız?

Geçen yıldan beri orada kaç kaza oldu?

Oradan taşınalı iki yıl oldu.

Buranın kışı çoksoğuk geçiyor.

ضمایر اینچنینی با استفاده از علامت های ملکی نیز قابل استفاده اند:

Sizin oranıza ne oldu? Nişinmorardı?

"اونجا چیشد (اون قسمت از بدن تو)؟ چرا بنفش شد؟

 

Buramıza kadar borca battık. (همراه با حرکت دست)

ما تا اینجا توی قرضیم.

 

Biz bu hikayenin en çok orasını beğendik.

 ما آن جای (=قسمت) داستان را بیشتر دوست داشتیم.

 

تمرین4

جای اسم هایی که زیرآنها خط کشیده شده را با شکل درستِ bura, ora, şura عوض کنید. ممکن است بیش از یک جواب درست داشته باشید.

  1. Yarın bizim evde 20–25 misafir olacak.    ---------
  2. Bu otel denize yakın mı?                           ----------
  3. Hasan yarın trenle Ankara’ya gidiyormuş. ---------
  4. Annem eski gazeteleri dolaba koymuş.       ---------
  5. Tuzu mutfaktan alır mısınız?                       ---------
  6. Anneannem bizi yazlığına çağırdı.              ----------
  7. Süheyla pencereleri silmemiş.                     ----------
  8. Süheyla pencereyi silmemiş.                       ----------
  9. Sen arabayı şu şirketten kiralamıyorsun.     ----------
  10. Babam sigarayı balkonda içiyor.                 -----------

ضمایر انعکاسی و دوسویه در ترکی استانبولی

در بخش های بعدی راجع به این ضمایر بحث خواهیم کرد.

 

şey و insan در ترکی استانبولی

Şey به معنای "چیزها" میتواند جایگزین اسم ها شود یا زمانیکه گوینده نتواند واژه ی دقیق را پیدا کند، جایگزین عبارات بلندتر شود. آن در گفتمان محاوره ای استفاده میشود. این واژه، Case marker ها یا هر چیز صرفی ای که کلمه ایکه جایگزین ان میشود را به دوش میکشد.

 

Senin şeyini getirmeyi unuttum.

یادم رفت چیز تو رو بیارم.

 Oraya şeysiz giremezsin. 

نمیتونی بدون چیز وارد آنجا بشی.

Bize şey demediler.

من هیچ چیز نگفتم.

استفاده از insan (انسان) بسیار مشابه به استفاده ی ضمیر کلیِ "one" (یکی، کسی) در زبان انگلیسی است.

Insan böyle havalarda hiç dışarıya çıkmak istemiyor.

Insan aklına kötü birşey gelmiyor.

Insan herşeye rağmen yaşamaya devam etmeli.