-Iyor، حالت ملکی در زبان ترکی استانبولی

در زبان ترکی استانبولی، برای بیان مالکیت و تعلق اشیاء به افراد، از پسوندهای خاصی استفاده می‌شود که به افعال متصل می‌گردند. این پسوندها نقش مهمی در ساختار جملات دارند و به وضوح مالکیت را نشان می‌دهند. در این مقاله، به بررسی نقش این پسوندها در ترکیب با افعال و تأثیر آن‌ها در منفی کردن افعال خواهیم پرداخت. همچنین، به تحلیل زمان‌های اصلی و مرکب در زبان ترکی استانبولی خواهیم پرداخت که از ترکیب دو علامت زمانی تشکیل می‌شوند

10.1 معنی Iyor  در زبان ترکی استانبولی

در زبان ترکی استانبولی، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌ها برای بیان زمان‌های حال، علامت "Iyor" است که به افعال متصل می‌شود و نقش ملکیت و زمان حال مداوم را ایفا می‌کند. اگرچه این علامت شباهت‌هایی به پسوند -ing در زبان انگلیسی دارد، اما تفاوت‌های قابل توجهی میان آن‌ها وجود دارد. در واقع، "Iyor" صرفاً برای توصیف فعالیت‌های در حال وقوع و مداوم به کار می‌رود و ویژگی‌های خاص خود را در زمان‌های حال و گذشته دارد.

برای درک بهتر تفاوت‌ها، به نمونه‌های زیر توجه کنید:

• Bak, otobüs geliyor. (نگاه کن، اتوبوس می‌آید.)
• Şu adam kime gülüyor? (آن مرد به چه کسی می‌خندد؟)

اما مهم است بدانید که برخلاف استفاده صرف از -ing در زبان انگلیسی، علامت "Iyor" در ترکی استانبولی می‌تواند به افعال حالتی مانند «عاشق بودن»، «خواستن»، و «دوست داشتن» نیز متصل شود. به این ترتیب، علاوه بر توصیف کارهای در حال وقوع، می‌تواند برای بیان عادت‌ها و فعالیت‌های روزمره هم کاربرد داشته باشد.

مثال‌های کاربردی:

• Seni seviyorum. (من تو را دوست دارم.)
• Ben de Fransızca öğrenmek istiyorum. (من هم می‌خواهم فرانسوی یاد بگیرم.)
• Sigara içiyor musun? (آیا سیگار می‌کشی؟)
• Hergün 2 km koşuyorum. (هر روز 2 کیلومتر می‌دوم.)

برای یادگیری بیشتر در مورد افعال و زمان‌ها در زبان ترکی استانبولی، پیشنهاد می‌کنیم به منابع تخصصی زبان ترکی مراجعه کنید.

10.2 فرم (شکل،ساختار) Iyor در زبان ترکی استانبولی

در زبان ترکی استانبولی، علامت Iyor که به افعال اضافه می‌شود، تنها تحت تأثیر اولین مصوت (حروف صدادار) قرار می‌گیرد و دستخوش هماهنگی واکه‌ای می‌شود. این هماهنگی واکه‌ای یکی از ویژگی‌های برجسته زبان ترکی است که در بسیاری از پسوندها مشاهده می‌شود. جالب است بدانید که مصوت دوم در پسوند Iyor به هیچ‌وجه تحت تأثیر تغییرات صورت گرفته در مصوت اول قرار نمی‌گیرد و ثابت باقی می‌ماند.

الف) فعل هایی به صامت (حروف بیصدا) ختم میشوند: برای دانستن اینکه چگونه میخواهید اولین مصوت در -Iyor را تغییر دهید، به آخرین مصوت آن نگاه کنید:

e, i + iyor             gel > gel-iyor

a, ı + ıyor             at > at-ıyor

u, o + uyor           koş > koş-uyor

ü, ö + üyor       gül > gül-üyor

ب) افعالی که به u, ü, ı, i ، yor میگیرند:

 uyu > uyu-yor

yürü > yürü-yor

kaşı > kaşı-yor

پ) درصورتیکه فعل به مصوت های دیگر (a, e, o, ö) ختم شود، این مصوت ها حذف میشوند و  -Iyor برای هم آهنگ شدن با مصوت قبلی تغییر می کند. برای مثال، در اولین فعلِ قسمت زیر، a آخر حذف شده، -Iyor بهıyor چسبیده زیرا آن براساس اولین  a  هم آهنگ میشود.

ara > arıyor

bekle > bekliyor

özle > özlüyor

توجه کنید که ما قانونی به نام "تغییر e به i  و  a به ı" نداریم. آخرین مصوت فعل (یا اولین مصوتِ -Iyor) با مصوت قبلی هم آهنگ میشود (مصوتی که بعد از آنکه به فعل چسبید، قبل از آن می اید). در آخرین مثال، özle- ، تبدیل به özlüyor میشود، این درحالیست که -Iyor به خاطر ¨o تبدیل به  -¨uyor میشود.

ت) فعل های de و ye- به صورت های زیر تغییر می کنند:

ye > yiyor

de > diyor

ث) فعل های git-, et-, و tat- دستخوش تغییر صدا میشوند (/t/ > /d/). برای دیدن مثال های بیشتر از این نوع تغییر صدا به بخش 2 مراجعه کنید.

git > gidiyor

et > ediyor

tat > tadıyor

منفی کردن فعل با استفاده از lyor در زبان ترکی استانبولی

منفی: فعل + mA+ Iyor

توجه کنید که مصوت آخر در -mA زمانیکه -Iyor متصل میشود، دستخوش تغییری قرارمیگیرد، درست مانند آخرین مصوت در فعل هایی که به a یا e ختم میشوند. مصوت حذف میشود و اولین مصوتِ پسوندِ -Iyor طبق مصوتی که بعد از آن می آید، هم آهنگ میشود. برای مثال:

isteme > istemiyor

arama > aramıyor

özleme > özlemiyor

10.4 علامت های شخص

علامت های شخص بعد از -Iyor متصل میشوند. علامت سوم شخص مفرد، درست مانند حالت در صرف کل فعل ها، مفهومی ندارد، و علامت سوم شخص جمع -lAr است که میتواند بصورت اختیاری حذف شود.

Ben        V-Iyor        -um         Ben elma yiyorum.

Sen       -sun         Sen elma yiyorsun.

O          -Ø            O elma yiyor.

Biz          -uz           Biz elma yiyoruz.

Siz          -sunuz     Siz elma yiyorsunuz.

Onlar          -lar          Onlar elma yiyor(lar).

علامت های شخص عموما دستخوش هماهنکی واکه ای قرار میگیرند، اما از آنجاییکه آخرین مصوتِ پسوند اضافی تغییری نمیکند وبه شکل o باقی میماند، علامت های شخص همواره بصورت -um, -uz وغیره هستند.

همانطور که در سایر جدول های صرف کلمات خواهید دید، علامت سوم شخص جمع بصورت -lAr ظاهر میشود و همانطور که بعدا خواهید دید، همیشه بصورت یک استثنا رفتار میکند. برای مثال، ترتیب وقوع آن مانند سایر علامت های شخص نیست. این به این دلیل است که -lAr علامت شخص نیست. فقط یک علامت جمع است. در سوم شخص مفرد ، شخص بر اساس فعل تطابق نمی یابد، و علامت جمع فقط فعل را جمع میکند تا اینکه مانند یک علامت شخص رفتار کند. این رفتار استثنائی، اختیاری، و هم صدایی با علامت جمعِ  آن را توجیه میکند.

10.5 سوال mI

توجه کنید که علامت های شخص بعد از سوالِ mI می آیند. Onlar (سوم شخص جمع) یک استثناست.

istiyorsun > istiyor musun?

istiyorum > istiyor muyum?

istiyorlar > istiyorlar mı?

10.6 الگوی -Iyor

 تمرین 1. شکل صحیحِ -Iyor و علامت های شخص را اضافه کنید. به شخص ها در ستون اول توجه کنید.

Ben         al -----            ara -----                bekle -----             bil -----

Sen         bul -----          dans et ----          dinle -----               dinlen----

O            düşün ---        geç kal ----          gel ------                  git---

Biz         hasta ol----      iç -----                  iste -----                 de-----

Siz          kalk----             konuş-----          koş -----              kilo ver-----

Onlar   öğren ----          öğret -----          oku -----                şarkı söyle ----

تمرین2 . با استفاده از شکل منفیِ -Iyor، کار هایی که الان انجام نمیدهید را فهرست کنید. ممکن است از فعل های زیر یا دیگری استفاده کنید. برای مثال:

piyano çal-: Ben şu anda piyano çalmıyorum.

"من الان پیانو نمیزنم."

dondurma ye-, ˙Ilknur’la konus¸-, göbek at-, ğzül-, kahve iç-, şarkı söyle-, dinlen-, tatil için plan yap-,maratona hazırlan-, alışveriş yap-, roman yaz-, dans et-, rejim yap-, Fransızca öğren-, araba kullan-, anneannemin çiçeklerini sula-, babamla tavla oyna-, kahvaltı yap-, fotoğraf çek-, piyango bileti satın al-

تمرین3 . با شکل صحیح -Iyor  و حرف پرسشی،سوالات را کامل کنید تا از هم کلاسی هایتان بپرسید در حال انجام چه کاری هستند یا چه میکنند؟

1. Sen hergün spor yap ----------?

2. Kahvaltıda çay iç ---------?

3. Et ye ---------?

4. Sigara iç --------?

5. Türkçe dışında yabancı dil bil -----------?

6. Her yaz denize gir ---------?

7. Kış mevsimini sev --------?

8. Hergün gazete oku ---------?

9. Hergün haberleri dinle --------?

10. Hergün annene ya da babana telefon et --------?

تمرین4 . جاهای هالی را با -Iyor و سایر پسوند های لازم پر کنید.

1. Ben şarkı söyle --------.

2. Ahmet Bey dans et ----------.

3. Siz Türk kahvesi iste ---------?

4. Hayır, ben kahve sevme ----------.

5. Mary çok güzel Japonca konuş----------. Sen de Japonca bil -----------?

6. Hayır, maalesef ben Japonca bil -----------.

7. Sen hergün derse geç kal ---------.

8. Biz otobüs bekle ---------.

9. Bu mevsimde çok yağmur yağ -------- ----------?

10. Onlar Ankara’da otur --------. Siz nerede otur ---------?

11. Şebnem ve ˙Ilhan yarın akşam evlen ----------.

12. ˙Istanbul’da kışın çok kar yağ ----------.

13. Siz denize girmek iste -------- --------?

14. Ben et ye ---------. Vejeteryanım.

15. Öğrenciler klasik müzik dinle --------(منفی). Onlar pop müzik dinle --------.

16. Bugün hiç konuş --------, yorgun musun?

17. Bu sınıfta kimler Fransızca bil ----------?

18. Ben her sabah sekizde kalk --------, duş al ------- , kahvaltı yap -------- .

19. Buket kiminle dans et ---------?

20. (Ben) seni sev --------- 

کلاس زبان ترکی استانبولی در آکادمی دید

آکادمی زبان دید در بخش آموزش زبان ترکی استانبولی، دوره‌های مختلفی را با بهره‌گیری از اساتید باتجربه برگزار می‌کند. این کلاس‌ها به افرادی که تمایل دارند علاوه بر یادگیری مکالمه روان به زبان ترکی، خود را برای آزمون‌هایی همچون YOS آماده کنند، اختصاص دارد. همچنین، شرکت‌کنندگان می‌توانند با دریافت مدرک معتبر، به تحصیلات خود در کشورهایی مانند ترکیه و قبرس ادامه دهند.

مؤسسه مهاجرتی دید

مؤسسه مهاجرتی دید، در کنار آکادمی زبان دید، خدمات مشاوره‌ای حرفه‌ای را توسط وکلا و مشاوران باتجربه و مسلط به قوانین مهاجرتی ترکیه ارائه می‌دهد. با کمک این مؤسسه، می‌توانید به‌سرعت زبان ترکی را فرا بگیرید و بهترین مسیرها برای اخذ پذیرش از معتبرترین دانشگاه‌های ترکیه و دستیابی به آینده‌ای روشن در این کشور را پیدا کنید.

برای اطلاعات تکمیلی با شماره زیر تماس بگیرید

شماره تماس: 09036272975