حالت مفعولی غیرمستقیم (برایی) در زبان ترکی استانبولی

حالت مفعولی غیرمستقیم (برایی) در زبان ترکی استانبولی

آموزش حالت مفعولی غیرمستقیم (برایی) در زبان ترکی استانبولی

در مقایسه با سایر نقش نماها، نقش این نقش نما کمتر هویدا و قابل پیش بینی است. بنا به شرایط مختلف اجباری، بسیار پر تکرار است. حالت های مفعولی غیر مستقیم، جهت عملی را مشخص میکنند، بویژه زمانیکه با فعل های ناگذری(لازم) مثل git (برو) استفاده میشود.

Semih eve/Erzurum’a gitti.                    

"سمی به خانه اش / به ازروم رفت".

C¸ ocuklar palyac¸oya g¨uld¨u. 

"بچه ها به دلقک خندیدند."     

                               

حالت برایی ، مفعول غیرمستقیم فعل های دو گذرایی مثل ver (بده)، koy (بگذار) را نیز مشخص میکند.

Aylin anahtarları masaya koydu.

"آیلین کلید ها را روی میز گذاشت".               

Ben raporları sekretere verdim.    

"من گزارش ها رو به منشی دادم".     

                       

بعلاوه، زمانیکه یک فعل گذرا مسبب میشود (مثلا: اجازه دادن/مجبور کردن کسی به انجام کاری)، عامل آن فعل سببی (یک کسی) با حالت برایی مشخص میشود.

Ahmet garsona masaları temizletti.

" احمد خدمتکار را مجبور به تمیز کردن میز ها کرد."          

ögretmen ¨o˘grencilere s¸arkı s¨oyletti.

" معلم دانش آموزان را به آواز خواندن واداشت".          

 

فعل هایی که مفعول هایی با حالت برایی میگیرند    

بعضی از افعال اجبارا حالت های برایی کمک میگیرند. در چنین فعل هایی، معنی لزوما جهت را نشان نمیدهد. شما باید فعل هایی که مفعول هایی با حالت برایی میگیرند را حفظ کنید زیرا آنها قابل پیش بینی نیستند. تعدادی از این فعل ها همراه با مثال در قسمت زیر گردآوری شده اند.

Kız      (از چیزی عصبانی بودن) 

Ahmet Bey’e c¸ok kızıyorum. 

bak- (نگاه کردن به چیزی)            

Resimlere bakıyorum. Gel, sen de bak.

katıl-(ملحق شدن، شرکت کردن)     

Sen de toplantılara katılıyor musun?

inan-(باور کردن)                    

ocuklar bana inanmıyorlar.

bin-(سوارشدن)                            

Bes¸iktas¸ otob¨us¨une bindik.

tes¸ekk¨ur et-(تشکر کردن)         

¨O ˘grenciler ¨o˘gretmenlerine tes¸ekk¨ur ettiler.

telefon et-(زنگ زدن)                   

Ben hastaneye telefon ettim.

soru sor-(سوال پرسیدن)                 

M¨us¸teriler bize sorular sordu.

cevap ver-(پاسخ سوالی را دادن)      

Biz sorulara cevap verdik.

vur-(زدن)                                     

Murat topa vuruyor.

g¨uven-(اعتماد کردن)                      

Hepimiz Orhan’a g¨uveniyoruz.

حالت برایی، برای بعضی از صفت ها نیز الزامیست، مثل -(y)A as¸ık- (عاشق کسی بودن)، -(y)A ba˘glı (وابسته به ) و پسایند هایی از قبیل -(y)A kadar (مادامیکه، تا)، -(y)A g¨ore (مطابق با).

Tatil planlarımız hava durumuna ba˘glı.

"برنامه های تعطیلاتمان به شرایط آب و هوایی بستگی دارند".       

Bu kitaplar k¨uc¸ ¨uk c¸ocuklara g¨ore de˘gil.

"این کتاب ها برای کودکان مناسب نیستند".        

 

حالت برایی در اصطلاحات زمانی      

حالت برایی در اصطلاحات زمانی ای مثل "یه ربع به پنج" یا " بیست دقیقه به پنج" استفاده میشود. این حالت برای اصطلاحات زمانی گذشته مثل " یک ربع از پنج گدشته" استفاده نمیشود، این اصطلاحات با حالت مفعولی مستقیم نشان داده میشوند.

saat ikiye c¸eyrek var.

"ساعت یه ربع به پنجه".

saat ona yirmi var.

" ساعت بیست دقیقه به سه است".

حالت برایی دستخوش هماهنگی واکه ای نوع A میشود. به بیانی دیگر، بعد از a, ı, u, o ، بصورت -(y)a (e.g., adam-a, ˙Istanbul-a, telefon-a) ظاهر میشود. بعد از e, i, ¨u, ¨o بصورت  –(Y)E(E.G., ev-e, Eskiᶊehir-e, üzüm-e) ظاهر میشوند. توجه داشته باشید که saat (ساعت) باز هم یک استثناست:saat-e . این استثنا برای terminal: terminal-e نیز صادق است. پسوند –y بین ریشه ی کلمه و حالت برایی، هر وقتیکه واژه به یک مصوت ختم شود، ظاهر میشود. –n زمانی ظاهر میشود که واژه ، یک علامت مالکیت (یا مکمل) –(s) I داشته باشد و حالت برایی به علامت مالکیت بچسبد.

Eve vs. kediye,

adama vs. arabaya

u¨niversiteye vs. I˙stanbul U¨ niversitesi’ne

arabaya vs. bebek arabasına.

استثنائات دیگر: ضمائر ben و sen تبدیل به bana و sana میشوند. O به جای oya تبدیل به ona میشود. Bu میشود buna (نه buya) ، u میشود   ᶊuna (نه ᶊuya).

زمانیکه حالت برایی –(y) A بعد از اسم های مناسب می آید، با (') نوشته میشود: Ali’ye vs. kediye.

زمانیکه بعد از واژه ای که به K ختم میشود، می آید،K تبدیل به ğ میشود. در مورد اسم های مناسب، مثل K نوشته میشود ولی ğ  تلفظ میشود.

Bebe˘ge s¨ut veriyoruz and Bebek’e gidiyoruz.. به همین نحو، کلمات چند سیلابی که به ç  ختم میشوند، دستخوش تغییر صدا میشوند و ç میشود C .

تمرین4. به کلمات زیر –(y)A اضافه کنید:

araba sokak kız hamam elbise
Ankara ben c¸ocuk telefon soru
U¨ rdu¨n Yale masa sandalye o
otob¨us mektup a˘gac¸ mutfak Paris
Osman Sally k¨oy televizyon elma

 

 

تمرین 5. جاهای خالی را با –(y) A پر کنید:

 

1. Ahmet bey yarın K¨utahya .............. gidiyor.

2. Emily ‘b¨ulb¨ul gibi T¨urkc¸e konus¸uyorum’ diyor ama ben o ............ inanmıyorum.

3. Seda her sabah saat yedide otob¨us................ biniyor.

4. Yasemin Ahmet .................. mektup yazıyor.

5. Murat ve Elif c¸ok hasta. Aslı onlar  ............... c¸orba pis¸iriyor.

6. Ben annem .............. telefon ediyorum. Sen kim  ...............  telefon ediyorsun?

7. Sen bu Noel’de nere ............... gidiyorsun?

8. Ben bu Noel’de Tahran .................. gidiyorum.

9. Polis biz ................ soru soruyor.

10. Biz polis ............... cevap veriyoruz.

11. Ali biz .................. m¨uzik c¸alıyor ve s¸arkı s¨oyl¨uyor.

12. Bu bardakları masa ................. koyuyorum.

13. Ben Halil .................. c¸ok kızıyorum. O herg¨un ders ................... gec¸ geliyor.

14. Murat her aks¸am saat sekizde ev .................... d¨on¨uyor.

15. Ben her sabah Mustafa Bey ..................... gazete okuyorum.

16. Biz alıs¸veris¸ ....................... gidiyoruz.

17. George gelecek hafta tatil ................ gidiyor.

18. Kemal saat ................. bakıyor.

19. Mehmet bey sandalye ................... oturuyor.

20. Kedi a˘gac¸ ................. tırmanıyor.

21. Ahmet siz .................. yalan s¨oyl¨uyor mu?

22. Nejat S¸eyda  .......................  c¸ic¸ek veriyor.

 

تمرین 6. جاهای خالی را با –(y) A یا –DA پر کنید:

1. Ben her tatil ................  Erzurum  ................ gidiyorum.

2. Toplantı saat bes¸ ................ Biz toplantı ................ gec¸ kalıyoruz.

3. Ben iki yıldır ˙Istanbul ................ oturuyorum.

4. Kitapları masa  ................. koy l¨utfen.

5. Biz yarın aks¸am sinema  ....................... gidiyoruz.

6. Sinema ................... c¸ok g¨uzel bir film var.

7. Kapı .................... bir adam var. Onu tanıyor musun?

8. Yarın bizim kolej  ................ bir parti var. Sizi o parti  ................... davet etmek istiyoruz.

9. Sen .................. birs¸ey sormak istiyorum.

10. Ays¸e  ..................  ne alalım?

11. Biz Noel ................. New York .................. gidiyoruz. Siz de gelin.

12. Siz ........  parti ..............  T¨urk m¨uzi˘gi c¸alalım. Siz de dans edin.

13. Bug¨un ˙Istanbul Kafe ............... gidelim mi?

14. Gidelim. Ama Yorgos ............... da haber verelim.

15. Ben ................  nic¸in kızıyorsun?

16. Biz konser  ............... bilet alıyoruz. Siz ..............  bilet var mı? Siz .............. de bilet alalımmı?

17. Saat bes¸  ................  c¸eyrek var.

18. Bu otob¨us nere ....................  gidiyor?

19. Bu otob¨us nere  .........................  duruyor?